Η Centaurea heldreichii στο περιοδικό "ΚΟΡΦΕΣ"...

Χαιρόμαστε ιδιαίτερα που το τεύχος "219" Απρίλιος-Ιούνιος 2013 του περιοδικού του βουνού "ΚΟΡΦΕΣ" φιλοξενεί στις σελίδες 44-45 και στη στήλη "Χλωρίδα-Πανίδα" δικό μας άρθρο στο οποίο παρουσιάζουμε την σπάνια, όμορφη, ενδημική και ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΗ Centaurea heldreichii της Βαράσοβας την οποία την έχουμε παρουσιάσει και εδώ μέσα σε ξεχωριστή ανάρτηση...

Στο μικρό αυτό αφιέρωμα-παρουσίαση δίνουμε τις κύριες πληροφορίες που αντλήσαμε από το "Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας" ενώ παρουσιάζουμε και φωτογραφικό υλικό!

Τέλος προχωράμε σε ένα ανοιχτό κάλεσμα προς όποιον ενδιαφέρεται και προφανώς προς ολόκληρη την αναρριχητική κοινότητα το οποίο θα το επαναλάβουμε και εδώ μέσα:

"[...] Οι επιστήμονες που μελέτησαν τον πληθυσμό του, θεωρούν σαν παράγοντες πίεσης του τον ανταγωνισμό από άλλα είδη & την βόσκηση και σαν κύριο παράγοντα απειλής του τις αναρριχητικές δραστηριότητες που αναπτύσσονται στην περιοχή. Επίσης μια σημαντική απειλή είναι η πιθανή εξόρυξη πέτρας από περιοχές που συναντάται το φυτό (Λιμνοπούλα) κάτι που πρέπει να απαγορευτεί για το μέλλον!

Οι αναρριχητές βέβαια έχουν συλλόγους, έχουν σχολές και πρέπει να έχουν και συνείδηση!

Είναι ανάγκη να προσέξουμε και να προστατεύσουμε αυτό το φυτό και αυτό είναι το λιγότερο που μπορούμε να κάνουμε καθώς η Βαράσοβα όπως και το σύνολο σχεδόν του φυσικού πλούτου της χώρας μας δέχεται επίθεση, καταστρώνονται σχέδια επιχειρηματικής «αξιοποίησης» από αυτούς που το μόνο που βλέπουν στα βουνά, τα δάση, τις ορθοπλαγιές και τις ακτές είναι η επιδίωξη για ακόμα περισσότερο εμπόρευμα και ακόμα περισσότερα κέρδη!

- Πόσους θα ενδιέφερε μία προσπάθεια που θα θέσει “υπό νέους όρους” την σχέση Κενταύρεας – αναρριχητών;

- Πόσοι θα ήθελαν & θα μπορούσαν να συμμετάσχουν σε μία επιτόπια μελέτη σε συνεργασία με τους επιστήμονες για την καταγραφή και την επισήμανση των πληθυσμών κατά μήκος των αναρριχητικών διαδρομών;

- Θα μπορούσε να γίνει κάτι τέτοιο πραγματικότητα;

- Θα μπορούσε κάτι τέτοιο να οργανωθεί σαν πρωτοβουλία Συλλόγων, εκπαιδευτών, Οδηγών Βουνού και όλης της αναρριχητικής “κοινότητας”;

Αν σας ενδιαφέρει και σας εκφράζει μια τέτοια προσπάθεια, αν μπορείτε να βοηθήσετε επικοινωνήστε στο routes.gr στο αντίστοιχο topic που έχει ανοιχτεί στην ενότητα «Ορεινό Περιβάλλον»

(link: http://www.routes.gr/Community/viewtopic.php?f=14&t=1628) και στην ηλ.διευθυνση: nativeplantsofgreece@gmail.com. [...]"

Έχουμε την διάθεση με τις λιγοστές δυνατότητές μας να κάνουμε το κάτι παραπάνω γι αυτό το τόπο που τόσο αγαπάμε και μας ενδιαφέρει...! 

Αγριολούλουδα στον Ταϋγετο

Βρεθήκαμε και εκεί! Σε μια πολύ σύντομη βόλτα τον Αύγουστο του 2012. 
Το υλικό μας είναι ενδεικτικό, πολύ μικρό μπροστά σε όσα έχει να "πει" αυτό το βουνό όσον αφορά τον πλούτο της βλάστησης του.

Εμείς, μαζί με τα αγριολούλουδα του αλπικού τοπίου, απολαύσαμε μια δροσερή ανατολή ηλίου και ένα ολιγόωρο περπάτημα. Σας το συστήνουμε ανεπιφύλακτα...

Acantholimon echinus ssp. echinus

Οικ. Plumbaginaceae

Ακανθολειμώνας αγκαθωτός  

Echinops ritro

Οικ. Asteraceae

Εχίνωψ ο Ρύτρος, αχινός 

Nepeta camphorata

Οικ. Lamiaceae

Sideritis clandestina

Οικ. Lamiaceae

Τσάι του βουνού, τσάι Ταϋγέτου

Onosma sp.

Οικ. Boraginaceae

Κράτησα για τέλος μια φωτογραφία του άγριου "Χαλασμένου Βουνού" γιατί αποτελεί πρόκληση και στόχο για το μέλλον!

Υ.Γ. Σύμφωνα με αυτήν τη λίστα στο πολύ ενδιαφέρον site www.mani.org.gr το είδος Nepeta camphorata είναι σπάνιο ενδημικό της ορεινής ζώνης του Κεντρικού Ταΰγετου (το σημειώνουμε!). Αυτό όμως που μου προξενεί το ενδιαφέρον και δεν κατάφερα να βγάλω άκρη σε βιβλιογραφία και βάσεις δεδομένων είναι το είδος του γένους Onosma που εντοπίσαμε. Στην ίδια ζώνη του Ταΰγετου (Κεντρικός Ταΰγετος - Ορεινή & Αλπική Ζώνη) εντοπίζονται δύο ενδημικά είδη του γένους αυτού, είναι τα Onosma taygetea & Onosma leptanthum. Παρόλα αυτά δεν μπορώ να ξέρω αν το φυτό που βρήκαμε είναι κάποιο από αυτά τα δύο είδη... 

Όποιος ξέρει να βοηθήσει...είναι ευπρόσδεκτος! 

H Κενταύρεα της Βαράσοβας!

Centaurea heldreichii
Οικ. Asteraceae

Είναι όμορφη, είναι σπάνια, είναι απειλούμενη!

Είναι η ενδημική Κενταύρεα του όρους Βαράσοβα στην Αιτωλοακαρνανία και εμφανίζεται από όλον τον κόσμο και από όλη την Ελλάδα μόνο εκεί!

Η C. heldreichii είναι πολυετής πόα. Οι βλαστοί της καλύπτονται από ένα απαλό & λευκωπό τρίχωμα. Φτάνει μέχρι και τα 30 εκ. μήκος και έχει άνθη ρόδινα – ιώδη που θα έχουμε την τύχη να τα δούμε από τέλος Απριλίου μέχρι και τον Ιούνιο. Είναι φυτό εντομόφιλο, δηλαδή για την μεταφορά της γύρης του παρεμβαίνουν τα έντομα όπως πχ. οι μέλισσες.

Θα τη συναντήσουμε πάνω στις απότομες και απόκρημνες ορθοπλαγιές της Βαράσοβα, σε ρωγμές βράχων και μικρές αναβαθμίδες που σχηματίζουν τα ασβεστολιθικά πετρώματα της περιοχής. Το υψόμετρο που βρίσκεται ποικίλλει από 0 έως 600 μέτρα.

Οι πληθυσμοί της είναι ελάχιστοι...μόνο μερικές χιλιάδες φυτά. Οι επιστήμονες που μελέτησαν τον πληθυσμό του, θεωρούν σαν παράγοντες πίεσης του τον ανταγωνισμό από άλλα είδη & την βόσκηση και σαν κύριο παράγοντα απειλής του τις αναρριχητικές δραστηριότητες που αναπτύσσονται στην περιοχή μιας και η Βαράσοβα αποτελεί παγκόσμιας εμβέλειας αναρριχητικό κέντρο. Επίσης μια σημαντική απειλή είναι η πιθανή εξόρυξη πέτρας από περιοχές που συναντάται το φυτό κάτι που πρέπει να απαγορευτεί για το μέλλον!

Οι αναρριχητές βέβαια έχουν συλλόγους, έχουν σχολές τις οποίες κανένας, ποτέ (μέχρι πρόσφατα τουλάχιστον...) δεν ενημέρωσε για την ανάγκη να προσέχουν και να προστατεύουν αυτό το φυτό από όσο μπορούμε να γνωρίζουμε!

Για ακόμα μία φορά επιβεβαιώνεται η άποψή ότι η τρομερή δουλειά που κάνουν ορισμένοι άξιοι σίγουρα επιστήμονες όσο μένει κλεισμένη σε “ακαδημαϊκά στεγανά” δεν πρόκειται να αποδώσει όσων αφορά την ανάδειξη και προστασία του φυσικού περιβάλλοντος! Το πολύ να γίνουν βήματα μόνο όμως όσον αφορά την...τουριστική εκμετάλλευσή τους, δηλαδή το κέρδος..!

Με βάση τα παραπάνω στο φυτό έχει αποδοθεί ο χαρακτηρισμός ΤΡΩΤΟ (VU) και είναι στα πρόθυρα του να χαρακτηριστεί ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΝ (ΕΝ) σύμφωνα πάντα με το “Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας” (Ελληνική Βοτανική Εταιρεία).

Όμως ο χαρακτηρισμός αυτός αναβαθμίζεται σημαντικά σε ΚΡΙΣΙΜΩΣ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΝ (CR) σύμφωνα με την Red List of Threatened Species του IUCN!

Αξίζει σε αυτό το σημείο να αναφέρω κάτι που πιθανόν να σας ξαφνιάσει...

Το 29,4% των απειλούμενων φυτών της Ελλάδας επιβιώνει σε βραχότοπους ενώ το 23,6% αυτών επιβιώνει σε φρυγανότοπους & θαμνότοπους. Οι παραπάνω περιοχές συχνά προσπερνιούνται και δεν θεωρούνται “ειδυλλιακό” τοπίο...

Αντιθέτως μόλις το 7,4% των απειλούμενων φυτών επιβιώνει σε κλειστά δάση και το 5,8% σε δασικά διάκενα. Τα παραπάνω έρχονται σε αντίθεση με αυτό που λαθεμένα είναι ευρέως πιστευτό. Η φυτική βιοποικιλότητα έχει κι αυτή τους δικούς της κανόνες και μας ξαφνιάζει πολλές φορές...

Η οικογένεια Asteraceae (Compositae) στην οποία ανήκει και η Κενταύρεα μας είναι από τις μεγαλύτερες και πολυπληθέστερες φυτικές οικογένειες με κοσμοπολίτικη εξάπλωση ειδών. Το σύγχρονο όνομα της οικογένεια προέρχεται προφανώς από την ελληνική λέξη αστέρι και έχει να κάνει με το σχήμα του άνθους αυτών των φυτών αλλά και το παλιότερο πάλι έχει να κάνει με το σχήμα του άνθους το οποίο είναι Σύνθετο.

Το γένος Centaurea στο οποίο ανήκει είναι ένα γένος με πάνω από 350 είδη που κυρίως εντοπίζονται βόρεια του Ισημερινού και στο ανατολικό ημισφαίριο. Μάλιστα η περιοχής της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Μεσογείου είναι πλούσια σε είδη αυτού του γένους.

Η ομάδα μας, που δεν μπορεί “να κάτσει στα αυγά της” έχει βρεθεί πολλές φορές στην Βαράσοβα και λόγο καταγωγής, και λόγο αναρρίχησης και προφανώς λόγω...βλάστησης! Τριγυρνάμε, φωτογραφίζουμε, αναγνωρίζουμε και άλλα πολλά... Βρεθήκαμε λοιπόν στην Βαράσοβα και βρήκαμε μπροστά στα μάτια μας την Κενταύρεα, γατζωμένη πάνω στον βράχο και μας κέρασε λίγη από την ομορφιά και την σπανιότητα της.

Περιττό να σας πω ότι η ικανοποίησή μας ήταν τεράστια! 

Δείτε και μόνοι σας:

Centaurea heldreichii

Οικ. Asteraceae

 Αυτό που σκεφτόμαστε τώρα να οργανώσουμε είναι μία “εκστρατεία” που θα θέσει υπό νέους όρους την σχέση Κενταύρεας – αναρριχητών. Μια εκστρατεία που θα συμμετάσχουν οι ίδιοι οι αναρριχητές...ελπίζουμε κάποια στιγμή να έχουμε νέα να σας πούμε επ' αυτού!

>>> update: Απρίλης 2013....εδώ!

Το φωτογραφικό υλικό προέρχεται από την υπό συγγραφή Πτυχιακή Εργασία της μελλοντική Γεωπόνου, Βάλιας Αυλωνίτη, που είναι μέλλος της ομάδας μας. Πληροφορίες και άλλα συναφή "δανείστηκαμε" από:

Την έκδοση της Ελληνικής Βοτανικής Εταιρείας “Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας” (Δ. Φοίτος, Θ. Κωνσταντινίδης & Γ. Καμάρη).